PRZEDSTAWIAMY PRZEWODNIK PO POSTĘPOWANIU W SPRAWIE WYDANIA EUROPEJKSIEGO NAKAZU ZAPŁATY W NIEMCZECH W PYTANIACH I ODPOWIEDZIACH – WYBRANE ZAGADNIENIA, PORUSZONE PODCZAS WARSZTATÓW DLA RADCÓW PRAWNYCH W RAMACH EUROPEJSKIEGO PROJEKTU Me-Codex

1. W jakim języku można uzupełnić formularze, na których wnosi się pozew o wydanie europejskiego nakazu zapłaty w Niemczech?
Formularze należy wypełniać w języku sądu, do którego wnoszony jest pozew. Zgodnie z § 23 ust. 1 Verwaltungsverfahrensgesetz (niemiecka ustawa o postępowaniu administracyjnym) językiem urzędowym w Niemczech jest język niemiecki. Nadto, zgodnie z § 184 Gerichtsverfassungsgesetz (niemiecka ustawa o ustroju sądów powszechnych) językiem, którym należy posługiwać się przed niemieckimi sądami (Gerichtssprache) jest język niemiecki.

 

2. Skoro treść formularzy jest ujednolicona, to, czy mogę złożyć pozew w Niemczech na formularzu w języku polskim albo angielskim?
Nie. Formularz musi być również w języku niemieckim.

3. Gdzie znajdę formularze do złożenia pozwu o wydanie Europejskiego Nakazu Zapłaty w języku niemieckim?
Formularze w języku niemieckim dostępne są na stronie https://e-justice.europa.eu/content_european_payment_order_forms-156-de.do.

4. Jaki niemiecki sąd jest właściwy do wniesienia pozwu o wydanie Europejskiego Nakazu Zapłaty?
Zgodnie z § 1087 Zivilprozessordnung (niemieckiego kodeksu postępowania cywilnego) sądem wyłącznie właściwym do rozpatrywania pozwów o wydanie Europejskiego Nakazu Zapłaty w myśl rozporządzenia (WE)
nr 1896/2006 jest sąd rejonowy w dzielnicy Wedding w Berlinie – Amtsgericht Wedding.
Do tego sądu należy kierować wszystkie pozwy w postępowaniu o wydanie europejskiego nakazu zapłaty, bez względu na wartość przedmiotu sporu oraz miejsce zamieszkania bądź siedziby pozwanego.

5. Jakie przepisy regulują postępowanie w sprawie Europejskiego Nakazu Zapłaty w Niemczech?
Postępowanie w sprawie  Europejskiego Nakazu Zapłaty w Niemczech zostało uregulowane w §1087 - §1096 Zivilprozessordnung (niemiecki kodeks postępowania cywilnego).

6. Jaka obowiązuje opłata od pozwu o wydanie Europejskiego Nakazu Zapłaty w Niemczech? Gdzie można sprawdzić koszty sądowe obowiązujące w Niemczech?
Koszty sądowe w Niemczech, a raczej ich nieznajomość, to po barierze językowej, największa przeszkoda dla polskich pełnomocników w złożeniu pozwu o wydanie Europejskiego Nakazu Zapłaty w Niemczech. Koszty sądowe uregulowane są w Gerichtskostengesetz – niemieckiej ustawie o kosztach sądowych z dnia 05 maja 2004 r. - https://www.gesetze-im-internet.de/gkg_2004/
Opłaty sądowe w postępowaniu o wydanie Europejskiego Nakazu Zapłaty uzależnione są od wartości przedmiotu sporu i nie mogą wynosić mniej niż 15 Euro (por. § 34 Gerichtskostengesetz).
W załączniku nr 2 do wspomnianej ustawy znajduje się dokładna tabela opłat sądowych dla wartości przedmiotu sporu do 500 000 Euro.

7. Ile mam czasu na uzupełnienie ewentualnych braków pozwu?
Zgodnie z Rozporządzeniem (WE) Nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego postępowanie w sprawie Europejskiego Nakazu Zapłaty w przypadku wezwania powoda do uzupełnienia lub poprawienia pozwu, sąd określa termin, który uważa za odpowiedni w danych okolicznościach. Sąd może przedłużać termin według własnego uznania.

8. Niemiecki sąd wezwał mnie do uzupełnienia braku w terminie 24 h od momentu odbioru wezwania – jak mogę dotrzymać tego terminu?
W Niemczech istnieje instytucja działania wstecz doręczenia, która została uregulowana w § 167 Zivilprozessordnung (niemieckiego kodeksu postępowania cywilnego). Powołany przepis stanowi, że jeżeli przez doręczenie ma zostać dotrzymany termin lub od chwili doręczenia ma od nowa rozpocząć się bieg przedawnienia lub w myśl § 204 niemieckiego Kodeksu cywilnego (Bürgerliches Gesetzbuch) bieg przedawnienia zostanie wstrzymany, to ten skutek następuje w chwili wpływu wniosku lub oświadczenia, jeżeli doręczenie nastąpi wkrótce. W praktyce oznacza to, że możliwe jest dotrzymanie terminu poprzez uprzednie wysłanie do sądu oświadczenia (pisma procesowego, dokumentu etc.) za pośrednictwem faxu, a następnie nadanie pisma pocztą tradycyjną. Fax jest bowiem powszechnie stosowanym w Niemczech środkiem komunikacji z sądami i urzędami, co znajduje potwierdzenie w § 130 ust 6 Zivilprozessordnung oraz orzeczeniach Federalnego Trybunału Sprawiedliwości.

9. Czy w Niemczech istnieje odpowiednik naszego KRS?
Niemiecki rejestr handlowy – Handelsregister - prowadzony jest przez niemieckie sądy rejonowe. Natomiast portal rejestrowy – www.handelsregister.de – prowadzony jest przez Ministerstwo Nadrenii – Północnej Westfalii dla wszystkich krajów związkowych.
Rejestr prowadzony jest m.in. dla jednoosobowych firm handlowych, spółek jawnych, spółek komandytowych, spółek akcyjnych, spółek komandytowo – akcyjnych, spółek z ograniczoną osobowością oraz spółek europejskich.
Na stronie https://www.handelsregister.de/rp_web/info-lang.do znajdują się podstawowe informacje o rejestrze oraz opisana jest procedura rejestracji, również w języku polskim. Po dokonaniu rejestracji można, odpłatnie, pobierać odpisy z rejestru (aktualne, chronologiczne oraz historyczne). Odpisy zawierają informacje o nazwie firmy, formie prawnej, oddziałach, przedmiocie działalności, siedzibie, osobach uprawnionych do reprezentacji oraz kapitale zakładowym przedsiębiorstwa.

10. Jak mogę sprawdzić adres pozwanego, który jest osobą fizyczną?
Zgodnie z art. 44 niemieckiej ustawy federalnej o ewidencji ludności (Bundesmeldegesetz) możliwe jest uzyskanie pewnych informacji o konkretnej osobie od niemieckich organów ds. ewidencji ludności. Dokument taki jest zwany zwykłym wyciągiem z ewidencji (einfache Melderegisterauskunft)
i może obejmować:
-nazwisko,
-imiona,
-stopień naukowy doktora,
-aktualny adres oraz
-w przypadku gdy dana osoba nie żyje – stosowne oświadczenie.
W celu uzyskania zwykłego wyciągu z ewidencji należy złożyć pisemny wniosek, wraz z opłatą, do właściwego organu ds. ewidencji.
Wniosek musi zostać skierowany do właściwego organu ds. ewidencji. Co do zasady będzie to urząd spraw obywatelskich (Bürgeramt) w gminie lub mieście, w których uznaje się, że dana osoba zamieszkuje.

11. Jak wygląda procedura po wniesieniu sprzeciwu przez pozwanego?
Zgodnie z art. 17 ust . 1 rozporządzenia (WE) nr 1896/2006 w przypadku wniesienia sprzeciwu w terminie określonym w art. 16 ust. 2 dalsze postępowanie odbywa się przed właściwymi sądami w państwie członkowskim wydania zgodnie z przepisami regulującymi zwykłe postępowanie cywilne, chyba że powód wyraźnie zażądał w takim wypadku zakończenia postępowania. Dalsze postępowanie odbywa się zgodnie z zasadami:
a) europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń określonego w rozporządzeniu (WE) nr 861/2007, jeżeli ma zastosowanie; lub
b )właściwego  krajowego postępowania cywilnego.
W przypadku wniesienia sprzeciwu od Europejskiego Nakazu Zapłaty wydanego przez sąd rejonowy Wedding (w sytuacji, kiedy powód chce, aby postępowanie toczyło się nadal, a przepisy dot. postępowania w sprawie drobnych roszczeń nie znajdują zastosowania) stosuje się § 1090 Zivilprozessordnung, który stanowi, że sąd (dotychczasowo właściwy – Amtsgericht Wedding) zażąda od powoda oznaczenia sądu, który jest właściwy do prowadzenia dalszego postępowania, wyznaczając odpowiedni termin na udzielenie takiej informacji. W przypadku, gdy powód nie określi właściwego sądu we wskazanym terminie, sąd uchyla nakaz zapłaty. Natomiast, po terminowym przekazaniu sądowi Wedding informacji dot. właściwości sądu, sąd Wedding przekazuje sprawę sądowi właściwemu, a ten, zgodnie z  § 697 Zivilprozessordnung wzywa powoda do uzasadnienia swojego roszczenia
w terminie 2 tygodni w formie odpowiedniej dla powództwa według prawa niemieckiego. Dalsze postępowanie toczy się według przepisów niemieckiego postępowania cywilnego.

12. Kiedy w Niemczech obowiązuje przymus adwokacki i, czy dotyczy to również postępowania o wydanie europejskiego nakazu zapłaty?
Przymus adwokacki w Niemczech został uregulowany w § 78 Zivilprozessordnung, który stanowi, że strony muszą być reprezentowane przez adwokata przed wszystkimi sądami okręgowymi i wyższymi sądami krajowymi, a także przed  wyższym sądem okręgowym, jeżeli w jednym z landów taki sąd ustanowiono w myśl § 8 ustawy wprowadzającej do ustawy o ustroju sądów powszechnych.
W sprawach o roszczenia pieniężne niemiecki sąd okręgowy jest sądem właściwym w pierwszej instancji, gdy wartość przedmiotu sporu przekracza 5 000 Euro.
Jednakże, artykuł 24 rozporządzenia (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady  z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiającego postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty stanowi, że w następujących przypadkach zastępstwo przez adwokata lub innego prawnika nie jest obowiązkowe:
a) w odniesieniu do powoda – przy wnoszeniu przez niego pozwu o wydanie Europejskiego Nakazu Zapłaty
b) w odniesieniu do pozwanego – przy wnoszeniu przez niego sprzeciwu od Europejskiego Nakazu Zapłaty.
Zgodnie natomiast z art. 17 ww. rozporządzenia w przypadku wniesienia sprzeciwu dalsze postępowanie odbywa się przed właściwymi sądami
w państwie członkowskim wydania zgodnie z zasadami europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń określonego w rozporządzeniu (WE) nr 861/2007, jeżeli ma zastosowanie lub z przepisami regulującymi zwykłe postępowanie cywilne.
Parafrazując – po złożeniu przez pozwanego sprzeciwu w postępowaniu toczącym się przed sądem rejonowym Wedding w Berlinie, jeżeli wartość przedmiotu sporu jest wyższa niż 5 000 Euro i jeżeli powód chce kontynuować postępowanie, w miejsce przepisów regulujących postępowanie w sprawie Europejskiego Nakazu Zapłaty zastosowanie znajdują przepisy prawa niemieckiego, a co za tym idzie również przepisy regulujące przymus adwokacki.

13. Ile wynosi wynagrodzenie niemieckiego adwokata?
Wynagrodzenie niemieckich adwokatów reguluje ustawa o wynagrodzeniu adwokackim – Rechtsanwaltsvergütungsgesetz. Ustawa określa stawki wszelkich możliwych czynności adwokackich, które obowiązują w każdym postępowaniu w Niemczech tj. w postępowaniu cywilnym, karnym, wykroczeń, administracyjnym oraz gospodarczym i celnym.
Z uwagi na konstrukcję ustawy, która oparta jest na systemie współczynników, można mieć trudności z obliczeniem rzeczywistej opłaty. Z pomocą wychodzą naprzeciw kalkulatory online, za pomocą których można obliczyć wynagrodzenie adwokata nas reprezentującego, koszty adwokata strony przeciwnej (w razie przegranej w procesie) oraz koszty sądowe.
Popularny kalkulator znajduje się na stronie  https://anwaltverein.de/de/service/prozesskostenrechner .

14. Mam Europejski Nakaz Zapłaty i co dalej? Jak, gdzie i w jakiej formie złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji?
Europejski Nakaz Zapłaty można egzekwować składając wniosek o wszczęcie egzekucji do niemieckiego komornika, właściwego miejscowo (informację o właściwym w sprawie komorniku otrzymamy we właściwym miejscowo sądzie rejonowym). Nadanie niemieckiej klauzuli wykonalności nie jest już wymagane. Wniosek o wszczęcie egzekucji składa się na formularzu dostępnym na stronie https://justiz.de/formulare/zwi_bund/vollstreckunggerichtsvollzieher_GV6.pdf

15. Znam język niemiecki, ale nie mam dostępu do niemieckiego odpowiednika naszego Lexa lub Legalisa, czy mogę uzyskać jakoś dostęp do niemieckiego zbioru aktów prawnych?
Tak, między innymi poprzez stronę https://www.gesetze-im-internet.de/ , która jest wspólnym projektem Federalnego Ministerstwa Sprawiedliwości i Ochrony Konsumentów oraz juris GmbH. Serwis udostępnia bezpłatnie prawie wszystkie niemieckie ustawy i jak deklarują twórcy – są one stale konsolidowane przez biuro dokumentacji Federalnego Urzędu Sprawiedliwości. Nie są to jednak teksty urzędowe – te można znaleźć tylko w papierowym wydaniu Federalnego Dziennika Ustaw.
Ponadto, pod linkiem http://www.rechtsprechung-im-internet.de/jportal/portal/page/bsjrsprod.psml znajduje się baza orzeczeń Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, Federalnych Sądów Najwyższych oraz Federalnego Sądu Patentowego.


Stan prawny na czerwiec 2018 r.